Czy mo\u017cna wrzuci\u0107 na Facebooka zdj\u0119cie u\u015bmiechni\u0119tego dziecka z warsztat\u00f3w, skoro rodzic podpisa\u0142 zgod\u0119? Czy \u201enie\u201c dziesi\u0119ciolatka co\u015b znaczy, je\u015bli mama ju\u017c si\u0119 zgodzi\u0142a? I co w\u0142a\u015bciwie grozi fundacji, kiedy zdj\u0119cie podopiecznego trafi tam, gdzie trafi\u0107 nie powinno? To pytania, kt\u00f3re wracaj\u0105 na ka\u017cdym spotkaniu z organizacjami. Zebra\u0142am najwa\u017cniejsze wnioski w jednym miejscu.<\/p>\n\n\n\n
Zaczn\u0119 od rzeczy, kt\u00f3ra brzmi oczywi\u015bcie, a w praktyce ginie: prywatno\u015b\u0107 dziecka to nie jest zdj\u0119cie. To znacznie wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n
Prywatno\u015b\u0107 to prawo do decydowania, co inni o nas wiedz\u0105, widz\u0105 i co z t\u0105 wiedz\u0105 robi\u0105. Obejmuje \u017cycie rodzinne i relacje, zdrowie, wizerunek i g\u0142os, miejsce pobytu i przesz\u0142o\u015b\u0107. Dziecko mo\u017cna rozpozna\u0107 nie tylko po twarzy, ale te\u017c po opisie, danych i kontek\u015bcie. \u201ePodopieczny z domu dziecka\u201c, historia podana ze szczeg\u00f3\u0142ami, zbi\u00f3rka z diagnoz\u0105 i adresem, lista obecno\u015bci z dyplomami, sprawozdanie z case study, mail do rodzic\u00f3w wys\u0142any bez ukrytej kopii. To wszystko potrafi zidentyfikowa\u0107 konkretne dziecko r\u00f3wnie skutecznie, jak fotografia.<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego akurat dzieci traktujemy ostro\u017cniej? Bo mog\u0105 by\u0107 mniej \u015bwiadome ryzyka, konsekwencji i swoich praw. M\u00f3wi o tym te\u017c wprost motyw 38 RODO. Do tego dochodzi argument, kt\u00f3ry do mnie najbardziej przemawia: dziecko nie decyduje o swoim cyfrowym \u015bladzie, a to, co opublikujemy dzi\u015b, zostanie z nim na lata.<\/p>\n\n\n\n
Prawo do prywatno\u015bci nie bierze si\u0119 znik\u0105d. Wynika mi\u0119dzy innymi z Konstytucji RP (art. 47 i 51), Konwencji o prawach dziecka (art. 16), Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka (art. 8), Karty praw podstawowych UE (art. 7, 8 i 24), Kodeksu cywilnego (art. 23 i 24, dobra osobiste), prawa autorskiego (art. 81, wizerunek) oraz z RODO. To nie jest jeden przepis, tylko ca\u0142a siatka ochrony, i warto o tym pami\u0119ta\u0107, zanim uznamy, \u017ce \u201eprzecie\u017c to tylko zdj\u0119cie\u201c.<\/p>\n\n\n\n
Nie jest to problem teoretyczny. W raporcie \u201eDojrze\u0107 do praw 2025\u201c Fundacji Orange prawa dzieci w sieci eksperci ocenili na 2,3 na 10, a mimo to 48 procent doros\u0142ych uwa\u017ca, \u017ce dzieci w internecie s\u0105 bezpieczne. Z badania \u201eNastolatki 3.0\u201c NASK wynika, \u017ce 45,5 procent nastolatk\u00f3w m\u00f3wi \u201erodzice publikuj\u0105 moje zdj\u0119cia\u201c, a 23,6 procent badanych czuje si\u0119 z tego powodu zawstydzonych. Raport \u201eInternet dzieci 2025\u201c pokazuje, \u017ce s\u0142aba ochrona wizerunku u\u0142atwia sprawcom manipulacj\u0119, a dane Dy\u017curnet.pl za 2025 rok m\u00f3wi\u0105 o 250 materia\u0142ach przedstawiaj\u0105cych seksualne wykorzystywanie dzieci wytworzonych z u\u017cyciem AI, wobec 88 rok wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n
M\u0142odzi zreszt\u0105 m\u00f3wi\u0105 o tym wprost. \u201eDoro\u015bli rzadko pytaj\u0105 nas o zgod\u0119\u201c to tytu\u0142, kt\u00f3ry zosta\u0142 mi w g\u0142owie z raportu Fundacji Orange. Dyskomfort przy zdj\u0119ciach robionych w szkole, l\u0119k przed hejtem i utrat\u0105 kontroli nad wizerunkiem, do\u015bwiadczenia z deepfake\u2019ami, niepewno\u015b\u0107, co dzieje si\u0119 z tre\u015bci\u0105 po publikacji. To nie s\u0105 abstrakcje, tylko g\u0142osy konkretnych nastolatek i nastolatk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Wizerunek to rozpoznawalna posta\u0107 cz\u0142owieka, utrwalona tak, \u017ce mo\u017cna j\u0105 powiela\u0107 i rozpowszechnia\u0107. To nie tylko twarz. Sylwetka, str\u00f3j, tatua\u017c czy w\u00f3zek te\u017c s\u0105 wizerunkiem, je\u015bli z kontekstu wiadomo, kto to jest. I bardzo wa\u017cna rzecz: wizerunek podlega kilku re\u017cimom naraz. Jest dobrem osobistym (art. 23 KC), jest chroniony prawem autorskim (art. 81) i jest dan\u0105 osobow\u0105 w rozumieniu RODO. Zgoda z prawa autorskiego nie za\u0142atwia RODO i nie chroni przed naruszeniem d\u00f3br osobistych. Spraw\u0119 trzeba rozpozna\u0107 kompleksowo.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze rozr\u00f3\u017cnienie w ca\u0142ym temacie brzmi: utrwalanie to co innego ni\u017c rozpowszechnianie. Zrobienie zdj\u0119cia chroni\u0105 dobra osobiste i RODO. Udost\u0119pnienie go nieograniczonemu kr\u0119gowi os\u00f3b wymaga zezwolenia z art. 81 ust. 1 prawa autorskiego. Innymi s\u0142owy, to, \u017ce wolno zrobi\u0107 zdj\u0119cie nie oznacza, \u017ce wolno je opublikowa\u0107. Zamkni\u0119ta grupa to te\u017c nie jest publiczny profil. A nagrywanie bez wiedzy, w sytuacjach intymnych albo wbrew sprzeciwowi, mo\u017ce narusza\u0107 dobra osobiste nawet bez publikacji.<\/p>\n\n\n\n
Zezwolenie na rozpowszechnianie mo\u017ce mie\u0107 dowoln\u0105 form\u0119, tak\u017ce ustn\u0105, ale ci\u0119\u017car dowodu jest po stronie publikuj\u0105cego, co przy dzieciach bywa szczeg\u00f3lnie trudne. Zezwolenie obejmuje tylko ten cel, kana\u0142, czas i kontekst, na kt\u00f3re si\u0119 zgodzono. S\u0105 wyj\u0105tki, kiedy zgoda nie jest potrzebna (art. 81 ust. 2): osoba powszechnie znana w zwi\u0105zku z pe\u0142nion\u0105 funkcj\u0105 oraz osoba stanowi\u0105ca jedynie szczeg\u00f3\u0142 ca\u0142o\u015bci, takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy impreza publiczna. Prosty test przy tej drugiej sytuacji: czy po usuni\u0119ciu danej osoby zdj\u0119cie pokazuje to samo. Je\u015bli nie, potrzebna jest zgoda.<\/p>\n\n\n\n
Zgod\u0119 za dziecko wyra\u017ca przedstawiciel ustawowy, czyli rodzic z w\u0142adz\u0105 rodzicielsk\u0105 (art. 98 \u00a7 1 KRO) albo opiekun prawny. Warto sprawdzi\u0107, czy osoba podpisuj\u0105ca rzeczywi\u015bcie ma w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105, to znaczy nie jest jej pozbawiona ani nie ma jej ograniczonej. I zasada, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cam warto wprowadzi\u0107: \u201enie\u201c dziecka znaczy \u201enie\u201c, nawet je\u015bli rodzic podpisa\u0142 zgod\u0119. <\/p>\n\n\n\n
Jeden rodzic czy oboje? Co do zasady ka\u017cdy z rodzic\u00f3w wykonuje w\u0142adz\u0119 rodzicielsk\u0105 samodzielnie (art. 97 \u00a7 1 KRO). Ale publikacja wizerunku w szerokim zasi\u0119gu, w kampanii, w mediach, przy zbi\u00f3rce czy w sprawach wra\u017cliwych, bywa istotn\u0105 spraw\u0105 dziecka (art. 97 \u00a7 2 KRO), a wtedy potrzebne jest porozumienie obojga. Potwierdza to orzecznictwo. S\u0105d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 18 listopada 2021 roku (I ACa 591\/21) uzna\u0142, \u017ce gdy rodzice nie s\u0105 zgodni, potrzebna jest zgoda obojga, i nakaza\u0142 usuni\u0119cie zdj\u0119\u0107 oraz przeprosiny. Podobnie orzek\u0142 ten sam s\u0105d w sprawie V ACa 484\/17, wskazuj\u0105c, \u017ce publikacja wizerunku dziecka w okre\u015blonym miejscu, czasie i zestawieniu z okre\u015blonym materia\u0142em nale\u017cy do istotnych spraw dziecka, a przy sporze rodzic\u00f3w rozstrzyga s\u0105d opieku\u0144czy. Wniosek dla organizacji jest prosty: sprzeciw jednego rodzica traktujemy jak brak zgody.<\/p>\n\n\n\n
Jeszcze jedna pu\u0142apka. Zgoda zebrana przez kogo\u015b innego zwykle Wam nie wystarczy. Zgoda dotyczy konkretnego podmiotu i celu, nie przechodzi na innych. Szko\u0142a czy przedszkole zazwyczaj nie obejmuje NGO. Partner projektu tylko wtedy, gdy odebra\u0142 zgod\u0119 r\u00f3wnie\u017c na Wasz\u0105 organizacj\u0119. Nauczyciel, trener, dziadkowie czy ciocia nie s\u0105 uprawnieni do wyra\u017cania zgody za rodzic\u00f3w. A z fotografem (je\u015bli jest on zewn\u0119trzny) podpiszcie umow\u0119 powierzenia przetwarzania danych (art. 28 RODO).<\/p>\n\n\n\n
I rzecz, na kt\u00f3r\u0105 zwraca uwag\u0119 tak\u017ce Prezes UODO: zgoda nie mo\u017ce by\u0107 warunkiem udzia\u0142u dziecka w zaj\u0119ciach. Zgoda musi by\u0107 dobrowolna (art. 7 ust. 4 RODO), wi\u0119c dziecko nie mo\u017ce zosta\u0107 wykluczone, bo rodzic jej nie wyrazi\u0142. Zgoda \u201eschowana\u201c w regulaminie nie jest dobrowolna. Nie ustawiamy te\u017c dziecka ty\u0142em ani z boku na pokaz, tylko kadrujemy dyskretnie.<\/p>\n\n\n\n
Dobra zgoda jest konkretna. Zamiast \u201ewyra\u017cam zgod\u0119 na wykorzystanie wizerunku dziecka w celach promocyjnych we wszelkich mediach, bezterminowo\u201c napiszcie, na co dok\u0142adnie si\u0119 zgadzacie: \u201ezgadzam si\u0119, aby zdj\u0119cia z warsztat\u00f3w pojawi\u0142y si\u0119 na Facebooku i Instagramie Fundacji, do 31 grudnia 2027 roku lub do wycofania zgody\u201c. Zamiast og\u00f3lnych \u201epartner\u00f3w organizacji\u201c wska\u017ccie konkretnego grantodawc\u0119 i cel, na przyk\u0142ad wy\u0142\u0105cznie do sprawozdania z projektu. I zawsze dodajcie, jak zgod\u0119 wycofa\u0107 oraz w jakim czasie usuniecie zdj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n
Projektuj\u0105c zgod\u0119, odpowiedzcie w niej na nast\u0119puj\u0105ce pytania. Kto i po co, czyli organizacja jako administrator i konkretny cel. Gdzie i jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0142a publikacja, online czy offline, ze wskazanymi miejscami, i czy zdj\u0119cia mog\u0105 by\u0107 obrabiane, a filmy montowane. Jak d\u0142ugo i komu dane mog\u0105 by\u0107 przekazane. Wska\u017ccie jak wycofa\u0107 zgod\u0119, z adresem, terminem usuni\u0119cia i informacj\u0105, czego cofn\u0105\u0107 si\u0119 nie da, na przyk\u0142ad druku, kt\u00f3ry ju\u017c wyszed\u0142. Do tego klauzula informacyjna (art. 13 RODO).<\/p>\n\n\n\n
\u017beby zgoda realnie chroni\u0142a, zbierajcie j\u0105 przed utrwaleniem wizerunku, a nie po wydarzeniu. Wybierzcie form\u0119, kt\u00f3r\u0105 da si\u0119 udowodni\u0107. Prowad\u017acie rejestr zg\u00f3d i publikacji. Podpisujcie umowy z fotografami i partnerami, a raz w roku przegl\u0105dajcie galerie zdj\u0119\u0107 i usuwajcie to, co straci\u0142o cel.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy w organizacjach s\u0105 do siebie podobne. Rozpoznawalne dziecko w kampanii o przemocy, ub\u00f3stwie czy chorobie, gdy to jego w\u0142asna, prywatna historia. Podpis ujawniaj\u0105cy sytuacj\u0119 dziecka. Lokalizacja i godzina cotygodniowych zaj\u0119\u0107. Zdj\u0119cia z obozu w strojach k\u0105pielowych. Zbi\u00f3rka z nazwiskiem i diagnoz\u0105 wisz\u0105ca latami na stronie. <\/p>\n\n\n\n
Co zamiast tego? kadr bez twarzy, ilustracja albo aktor, samo imi\u0119 lub brak podpisu, publikacja po wydarzeniu zamiast transmisji na \u017cywo, usuni\u0119cie zbi\u00f3rki po jej zako\u0144czeniu i publikacja tylko niezb\u0119dnych informacji, bez dokumentacji medycznej.<\/p>\n\n\n\n
Skutki dla dziecka bywaj\u0105 bardzo konkretne. Cyfrowy \u015blad, kt\u00f3rego dziecko samo nie wybra\u0142o. Kradzie\u017c to\u017csamo\u015bci, przy kt\u00f3rej dane banku Barclays wskazuj\u0105, \u017ce do 2030 roku nawet dwie trzecie takich przypadk\u00f3w u m\u0142odych ludzi mo\u017ce mie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o w sharentingu. Deepfake i szanta\u017c, do kt\u00f3rych, jak si\u0119 szacuje, wystarczy oko\u0142o dwudziestu zdj\u0119\u0107. Hejt w\u015br\u00f3d r\u00f3wie\u015bnik\u00f3w po nieprzemy\u015blanej kampanii. Wstyd i utrata zaufania.<\/p>\n\n\n\n
Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c sprawy, kt\u00f3re trafiaj\u0105 do organ\u00f3w i s\u0105d\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
W 2025 roku g\u0142o\u015bny by\u0142 przypadek nagiego zdj\u0119cia uczennicy wygenerowanego przez AI. \u015aledztwo w lutym 2026 roku umorzono, a 11 czerwca 2026 roku Prezes UODO z\u0142o\u017cy\u0142 za\u017calenie do s\u0105du. <\/p>\n\n\n\n
W wyroku z 14 pa\u017adziernika 2014 roku (I C 284\/13) S\u0105d Okr\u0119gowy w Lublinie uzna\u0142 za bezprawne wykorzystanie wizerunku niepe\u0142nosprawnego dziecka przez fundacj\u0119 na ulotkach o zbi\u00f3rce. Pisemna zgoda matki mia\u0142a charakter czasowy, a gdy matka sprzeciwi\u0142a si\u0119 dalszemu rozpowszechnianiu, dalsze u\u017cywanie zdj\u0119\u0107 by\u0142o ju\u017c bezprawne. S\u0105d podkre\u015bli\u0142, \u017ce fundacja dzia\u0142aj\u0105ca na rzecz dzieci chorych i niepe\u0142nosprawnych powinna przywi\u0105zywa\u0107 do ich praw szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Regulacje Lex Kamilek, nak\u0142adaj\u0105 obowi\u0105zek przyj\u0119cia Standard\u00f3w Ochrony Ma\u0142oletnich tak\u017ce na organizacje prowadz\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 z udzia\u0142em dzieci (art. 22b). Standardy maj\u0105 by\u0107 zrozumia\u0142e dla dzieci, oceniane co najmniej raz na dwa lata i publikowane w wersji pe\u0142nej oraz skr\u00f3conej. Co wa\u017cne, ochrona wizerunku nie jest dzi\u015b wymieniona wprost jako obowi\u0105zkowy element standard\u00f3w z art. 22c, ale jest standardowym elementem dobrych praktyk, wi\u0119c warto j\u0105 tam uj\u0105\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Co konkretnie zapisa\u0107 o wizerunku w SOM? Cel i zasady, czyli \u017ce publikujemy tylko, gdy s\u0142u\u017cy to dziecku, i domy\u015blnie minimalizujemy dane. Zgody i decyzje, czyli rejestr zg\u00f3d oraz to, kto decyduje o publikacji i kto zatwierdza kampanie. Czego nie publikujemy, czyli szko\u0142y, adresu, lokalizacji na \u017cywo, danych o zdrowiu, pieczy i przemocy. Zg\u0142aszanie incydent\u00f3w, bo nadu\u017cycie wizerunku to incydent nie tylko w rozumieniu RODO, ale tak\u017ce standard\u00f3w, a zasady powinny obejmowa\u0107 wolontariuszy, rodzic\u00f3w i go\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
Zasady maj\u0105 chroni\u0107, a nie parali\u017cowa\u0107. Przyda si\u0119 te\u017c wersja dla dziecka, na przyk\u0142ad \u201emo\u017cesz powiedzie\u0107, \u017ce nie chcesz by\u0107 na zdj\u0119ciu\u201c. Najwa\u017cniejsza jest sp\u00f3jno\u015b\u0107: standardy, zgoda, klauzula RODO i realna praktyka w social mediach musz\u0105 m\u00f3wi\u0107 to samo.<\/p>\n\n\n\n
Brak dba\u0142o\u015bci o prywatno\u015b\u0107 dziecka to realne ryzyko na trzech poziomach. Cywilnym, czyli usuni\u0119cie zdj\u0119\u0107 i przeprosiny, zado\u015b\u0107uczynienie. Administracyjnym na gruncie RODO. I karnym, gdy nadu\u017cycie idzie dalej.<\/p>\n\n\n\n
Na tym ostatnim poziomie organizacje rzadko bywaj\u0105 sprawcami, ale ich zdj\u0119cie mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u201esurowcem\u201c przest\u0119pstwa, i w\u0142a\u015bnie dlatego minimalizacja danych jest te\u017c profilaktyk\u0105. <\/p>\n\n\n\n
Przetwarzanie danych bez uprawnienia zagro\u017cone jest kar\u0105 do 2 lat, a przy danych szczeg\u00f3lnych kategorii do 3 lat (art. 107 ustawy o ochronie danych osobowych). <\/p>\n\n\n\n
Tre\u015bci pornograficzne z wytworzonym lub przetworzonym wizerunkiem ma\u0142oletniego, a wi\u0119c tak\u017ce z u\u017cyciem AI i fotomonta\u017cu, penalizuje art. 202 \u00a7 4b KK (do 3 lat, \u015bciganie z urz\u0119du), a tre\u015bci z udzia\u0142em ma\u0142oletniego art. 202 \u00a7 3 do 4a (od 3 miesi\u0119cy do 15 lat). Trwaj\u0105 prace nad zmianami wprost adresuj\u0105cymi deepfake. W druku nr 3268 przewidziano dodanie do art. 191a KK paragrafu penalizuj\u0105cego rozpowszechnianie bez zgody wizerunku osoby nagiej lub w trakcie czynno\u015bci seksualnej, wytworzonego lub przetworzonego technikami cyfrowymi, w tym AI.<\/p>\n\n\n\n
Zanim co\u015b opublikujecie, zadajcie sobie pi\u0119\u0107 pyta\u0144. Po co publikujemy? Czy da si\u0119 bez twarzy? Czy dziecko wie i si\u0119 zgadza, pami\u0119taj\u0105c, \u017ce jego \u201enie\u201c znaczy \u201enie\u201c, nawet je\u015bli rodzic podpisa\u0142 zgod\u0119? Czy zgoda obejmuje ten kana\u0142 i ten czas? I co si\u0119 stanie, je\u015bli zdj\u0119cie wyjdzie poza nasz profil?<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n