Bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę

Podczas epidemii koronawirusa, wielu pracodawców decyduje się zwalniać swoich pracowników wręczając im bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę. Jest to spowodowane ogólnoświatowym kryzysem gospodarczym i brakiem środków na utrzymanie zatrudnienia. Jednak przedsiębiorcy zapominają o tym, że wypowiedzenie umowy pracownikowi musi nastąpić zgodnie z zachowaniem wszystkich procedur i norm pracowniczych. Nieprzestrzeganie takich zasad może skończyć się sprawą w sądzie.

Wielu naszych klientów zastanawia się czy wypowiedzenie, które otrzymali od swojego pracodawcy jest zgodne z prawem i nie narusza podstawowych praw pracowniczych. W poniższym artykule dowiecie się w jakich sytuacjach pracownik otrzymuje bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę.

Kiedy pracodawca nie może zwolnić pracownika

Kodeks pracy wprowadza pewne ograniczenia w kwestii swobody podjęcia decyzji o zwolnieniu pracownika przez pracodawcę. Zasady te, to pewnego rodzaju ochrona przed zwolnieniem w przypadku, gdy np. pracownik jest już w podeszłym wieku, praca ta to jedyne dla niego źródło utrzymania, a znalezienie nowego miejsca pracy jest praktycznie niemożliwe.

Bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracy to takie, które zostało wręczone w sytuacji, gdy:

  • Pracownikowi zostało nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, a okres zatrudnienia pracownika jest wystarczający do uzyskania prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia tego wieku
  • Pracownik przebywa na urlopie, a także gdy jego nieobecność w pracy jest usprawiedliwiona, a nie upłynął jeszcze okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania z pracownikiem umowy bez wypowiedzenia
  • Pracownik jest w ciąży
  • Pracownik przebywa na urlopie macierzyńskim
  • Pracownik jest działaczem związkowym będącym pod ustawową ochroną

Bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę, to również takie, które narusza przepisy związane z terminami wypowiedzenia umowy, zakazem wypowiadania umów bez konsultacji ze związkami zawodowymi oraz niepouczeniem pracownika o możliwości i terminie odwołania się do sądu pracy od wypowiedzenia umowy o pracę.

Należy również pamiętać, że bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony to takie, które nie zawiera przyczyny wypowiedzenia. Uzasadnienie wypowiedzenia umowy na czas nieokreślony to obowiązek ustawowy pracodawcy, a jego brak to naruszenie praw pracowniczych.

Prawo do odwołania się od wypowiedzenia umowy o pracę

Od każdego wypowiedzenia umowy o pracę, pracownik ma prawo wnieść odwołanie, a pracodawca ma obowiązek poinformować o tym pracownika w wypowiedzeniu. Odwołanie wnosi się w terminie 21 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia umowy o pracę.

Sąd pracy rozpatrujący odwołanie od wypowiedzenia, jeżeli uzna, że wypowiedzenie jakie otrzymał pracownik jest niezgodne z przepisami, może zadecydować o tym, że pracodawca będzie musiał:

  • zapłacić pracownikowi odszkodowanie 
  • przywrócić pracownika do pracy – co najważniejsze na tych samych warunkach zatrudnienia (to samo wynagrodzenie i stanowisko).

Co musi zawierać odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę

W odwołaniu od wypowiedzenia umowy o pracę, pracownik powinien przytoczyć wszystkie okoliczności, które świadczą o tym, że pracodawca działał niezgodnie z przepisami oraz z naruszeniem zasad wypowiadania umowy pracownikom (np. w wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony przyczyny zwolnienia nie są prawdziwe).

Pracownik powinien również w odwołaniu od wypowiedzenia umowy o pracę zawrzeć informację o tym, czy wnosi o przywrócenie do pracy na tych samych warunkach, czy o wypłatę odszkodowania od swojego pracodawcy. Należy również pamiętać, że sąd nie jest związany wyborem roszczenia przez pracownika. Nie dotyczy to jednak wszystkich pracowników (pracownicy w wieku przedemerytalnym, kobiety w ciąży bądź przebywające na urlopie macierzyńskim oraz pracownicy będący pod ochroną na podstawie przepisów prawa) – w tych przypadkach sąd będzie związany wyborem pracownika.

Kiedy sąd nie przywróci pracownika do pracy

Sąd, który rozpoznaje odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę, po analizie i ocenie wszystkich okoliczności, które przytacza pracownik może nie uwzględnić wniosku o przywrócenie do pracy złożone przez pracownika. Taka sytuacja ma miejsce, jeżeli pracownik otrzymał wypowiedzenie z jego winy (np. naganne zachowanie), ale także jeżeli przywrócenie do pracy jest niecelowe czy niemożliwe (konflikt z pracodawcą, naruszenie zasad współżycia społecznego, likwidacja jego miejsca pracy). Wtedy sąd, który pozytywnie rozpatrzy odwołanie od wypowiedzenia, zdecyduje o wypłacie odszkodowania na rzecz pracownika o pracodawcy, nawet kiedy pracownik wnosił jedynie o przywrócenie do pracy.

Orzeczenie o przywróceniu do pracy-wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy

Jeżeli sąd stwierdzi, że pracodawca wręczył pracownikowi bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę i wyda orzeczenie o przywrócenie pracownika do pracy na tych samych warunkach, pracownikowi za okres, w którym pozostawał bez pracy przysługuje wynagrodzenie. Takie wynagrodzenie przysługuje za okres nie więcej niż 2 miesięcy, a w przypadku, gdy okres wypowiedzenia pracownika wynosił [JO1] 3 miesiące – nie dłużej niż za jeden miesiąc.

Wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy przysługuje natomiast:

  • pracownikowi będącemu w wieku przedemerytalnym
  • pracownicy w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego
  • pracownikowi zwolnionemu niezgodnie z obowiązującymi przepisami

Jak wysokie może być odszkodowanie za bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę

Wysokość odszkodowania jakie sąd może orzec po rozpatrzeniu sprawy o bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę to kwota wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy – jednak kwota ta nie może być mniejsza niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia. Do tego okresu dolicza się również czas, w którym pracownik pozostawał bez pracy.

Wsparcie kancelarii

Jeżeli uważasz, że Twój pracodawca wręczył Ci bezzasadne wypowiedzenie umowy o pracę i potrzebujesz wsparcia w zakresie negocjacji z Twoim pracodawcą oraz w ostateczności wniesienia sprawy na drogę sądową, skontaktuj się z nami przez email biuro@legalden.pl. Na pewno pomożemy!

Wypowiedzenie umowy pracownika w czasie epidemii koronawirusa

W ostatnich dniach dostajemy wiele zapytań dotyczących wypowiedzeń umów w czasie trwania epidemii koronawirusa. Dlatego przygotowaliśmy dla Was artykuł opisujący uprawnienia zwalnianego pracownika oraz osób zatrudnionych na podstawie innych umów takich jak zlecenie czy samozatrudnienie.

1. Sytuacja wywołana koronawirusem nie zmienia zasad wypowiadania umów

Niezależnie od stanu jaki w gospodarce wywołał koronawirus, to pracodawca ponosi ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa, tak samo jak czerpie z niego korzyści. Wiele osób obawia się, że w związku z panującą epidemią sytuacja związana z ich zatrudnieniem ulega zmianie, a jako pracownicy narażeni są na utratę pracy „z dnia na dzień”.

Pamiętajcie: mimo koronawirusa pracodawców obowiązują określone w prawie zasady związane z zakończeniem stosunku pracy z pracownikiem. Najważniejsze z nich znajdziecie poniżej.

2. Niezależnie od tego, jaką masz umowę, przysługuje Ci ochrona

Po pierwsze to jakie uprawnienia Ci przysługują, nie zależą od tego jak nazwano Twoją umowę. Możesz pracować na zleceniu lub mieć działalność, a jeżeli spełniasz określone wymogi, masz taką samą ochronę jak każdy inny pracownik. Pracując na umowę zlecenie możesz wystąpić do sądu pracy z wnioskiem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Spowoduje to zmianę umowy zlecenie na umowę o pracę.

3. Zasiłek pracowniczy w przypadku rozwiązania umowy o pracę

Musisz pamiętać, że jeżeli zdecydujesz się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron lub jeżeli sam wypowiesz tę umowę, prawo do zasiłku przysługuje Ci dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy, a okres pobierania świadczenia ulegnie skróceniu o 90 dni.

4. Sposób wypowiedzenia umowy przez pracodawcę

Oświadczenie pracodawcy o wypowiedzeniu umowy powinno nastąpić na piśmie. Nadto w przypadku oświadczenia o wypowiedzeniu umowy zawartej na czas nieokreślony konieczne jest wskazanie przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie.

5. Odprawa pracownicza w przypadku zwolnienia z winy pracodawcy

Musisz wiedzieć, że jeżeli przyczyna twojego zwolnienia z pracy leżała po stronie pracodawcy, a Twój stosunek pracy nie był tymczasowy, to również przysługuje Ci prawo do otrzymania odprawy. Przykładem przyczyn zwolnienia leżących po stronie pracodawcy są:

  • niekorzystna sytuacja przedsiębiorstwa,
  • likwidacja stanowiska pracy
  • likwidacja całego zakładu
  • ogłoszenie upadłości przez pracodawcę

Należy pamiętać, że nawet w trakcie zdarzenia opisanego powyżej, jeżeli chcesz otrzymać odprawę nie możesz zwolnić się z pracy. Tylko i wyłącznie pracodawca może to zrobić.

6. Okres wypowiedzenia

Pojawienie się epidemii koronawirusa nie zmienia również sytuacji związanej z okresem wypowiedzenia umowy.

  • Jeżeli pracownik zatrudniony był na okres krótszy niż 6 miesięcy, okres wypowiedzenia to 2 tygodnie
  • Jeżeli okres zatrudnienia to co najmniej 6 miesięcy, wtedy okres wypowiedzenia to miesiąc
  • 3-miesięczny okres wypowiedzenia przysługuje natomiast pracownikowi zatrudnionemu przez okres co najmniej 3 lat.

7. W jakich sytuacjach nie możesz zostać zwolniony

Warto wskazać, iż pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do osiągnięcia wieku emerytalnego, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku, a także w czasie urlopu pracownika oraz w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Kolejną ważną dla Ciebie informacją jest to, że nawet w przypadku ogłoszenia przez pracodawcę upadłości, nie możesz zostać zwolniony, jeżeli w tym czasie przebywasz na urlopie lub Twoja nieobecność w pracy jest usprawiedliwiona.

8. Wynagrodzenie postojowe

Przestój w zakładzie, w którym pracujesz nie oznacza, że nie przysługuje Ci wynagrodzenie. Kodeks pracy stanowi, że: “Pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną(…). Wynagrodzenie to nie może być niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Wynagrodzenie postojowe, o którym mowa przysługuje Ci nawet jeżeli nie wykonujesz żadnej pracy, ale wykazujesz do niej pełną gotowość. W czasie epidemii pracodawca może skierować Cię do wykonywania innej pracy i zlecić jej wykonywanie zdalnie. Jeżeli jednak nie ma takiej możliwości nie zwalnia go to z obowiązku wypłacenia Ci wynagrodzenia.   

9. Skierowanie pracownika na urlop

Istnieje możliwość, że Twój pracodawca skieruje Cię na urlop płatny, jeżeli nie wykorzystałeś go do 30 września. Słuszność takiego działania potwierdza na swojej stronie internetowej Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: “W przypadku zaległego urlopu wypoczynkowego, który nie został wykorzystany do 30 września następnego roku kalendarzowego, pracodawca ma prawo wysłać pracownika na zaległy urlop – nawet bez jego zgody – np. w okresie zagrożenia koronawirusem. Stanowisko to jest prezentowane przez Państwową Inspekcję Pracy” (www.gov.pl/web/rodzina). To samo uprawnienie przysługuje pracodawcy wobec pracownika, który znajduje się w okresie wypowiedzenia.

Nie ma jednak żadnej możliwości wysłania Cię na bezpłatny urlop bez Twojej zgody. Wynika to z artykułu 174 § 1 Kodeksu pracy, który stanowi, że na bezpłatny urlop można wysłać pracownika jedynie na jego pisemny wniosek.

10. Twoje działania

Podjęcie rękawicy przeciwko swojemu byłemu czy obecnemu pracodawcy zawsze jest bardzo trudną decyzją. Jako pracownik możesz wnieść samodzielnie do sądu pozew z powodu niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Taki pozew nie wymaga opłaty sądowej.

Jeżeli doświadczasz dyskryminacji lub uważasz, że proponowane przez twojego pracodawcę porozumienie jest dla Ciebie niekorzystne lub Twoje prawa pracownicze są łamane, sprawdź naszą ofertę na legalden.pl/prawo-pracy/ i napisz do nas na adres biuro@legalden.pl, a na pewno Ci pomożemy.

Photo by Martin Sanchez on Unsplash