Unia Europejska wprowadza nowe obowiązki dla rynku produktów i wyrobów gotowych. Co konkretnie?
Cyfrowe paszporty produktów (Digital Product Passport – DPP), które mają wpływać na przejrzystość produktów oraz sprawiać, że będą lepiej zdatne do naprawy, a dzięki temu bardziej zrównoważone. Nowe regulacje są konkretnymi obowiązkami, które będą obowiązywać od 2026 roku, a firmy powinny zacząć przygotowywać się do nich już dziś.
Czym jest cyfrowy paszport produktu?
Cyfrowy paszport produktu to zestaw informacji, który dostępny ma być online i przypisany do danego towaru – za pomocą kodu QR, tagu RFID lub innego identyfikatora cyfrowego. Będzie zawierał m.in.:
- dane o składzie materiałowym,
- informacje o możliwości naprawy, demontażu, recyklingu,
- ślad węglowy produktu,
- certyfikaty i zgodność z normami,
- dane o producencie i łańcuchu dostaw.
Dzięki temu konsument, będzie wiedział, co kupuje, a podmioty w łańcuchu dostaw będą miały jasne informacji o obowiązkach środowiskowych. Dla firm oznacza to nowe wyzwania – prawne, technologiczne i organizacyjne.
Podstawa prawna: Rozporządzenie ESPR
Obowiązki związne z wprowadzeniem cyfrowych paszportów produktów wynikają z Rozporządzenia 2024/1781tzw. ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation). Zostało przyjęte przez Parlament Europejski i Radę UE w 2024 roku. Zastępuje ono dotychczasową dyrektywę ekoprojektową. Ma za zadanie ustanowić nowy standard projektowania produktów z myślą o zrównoważonej produkcji i cyrkularności.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/ALL/?uri=CELEX:32024R1781
Rozporządzenie ESPR wprowadza paszporty dla wybranych produktów i przewiduje jego rozszerzanie w kolejnych latach. Cyfrowe Paszporty Produktów nie będą opcją – staną się warunkiem dopuszczenia towaru do obrotu w UE.
Kogo dotyczą nowe regulacje?
Producenci:
Muszą przygotować i aktualizować cyfrowe paszporty dla każdego nowego produktu objętego przepisami. To oni będą odpowiadać za kompletność i rzetelność danych.
Importerzy:
Dla produktów spoza UE to importer staję się podmiotem odpowiedzialnym za paszport – bez niego produkt nie wejdzie na rynek unijny
Dystrybutorzy i sprzedawcy:
Ich zadaniem będzie weryfikowanie, czy każdy sprzedawany produkt posiada aktywny paszport cyfrowy i udostępnianie go klientom.
Od kiedy obowiązywać będą obowiązki?
UE przewidziała etapowe wdrażanie DPP. Harmonogram przedstawia się następująco:
| Rok | Etap wdrożenia |
|---|---|
| 2024 | Przyjęcie rozporządzenia ESPR. Trwają prace nad aktami delegowanymi – czyli przepisami wykonawczymi dla konkretnych branż. |
| 2025 | Konsultacje z przemysłem, pilotaże i testy systemów. Firmy mają czas na przygotowanie infrastruktury i rewizję umów z dostawcami. |
| 2026 | Start obowiązków DPP dla pierwszych branż: – baterie i akumulatory (zgodnie z Rozporządzeniem 2023/1542), – elektronika użytkowa (np. smartfony, ładowarki, tablety), – tekstylia, – meble, – opony. |
| 2027–2029 | Stopniowe rozszerzenie na kolejne sektory: maszyny, HVAC, narzędzia, materiały biurowe i inne. |
| 2030+ | Docelowe objęcie większości produktów na rynku UE obowiązkiem posiadania DPP. |
Dla każdej kategorii produktowej powstaną osobne akty delegowane. Z określeniem zakresu danych, sposobu ich prezentacji oraz cyklu aktualizacji.
Co to oznacza w praktyce dla firm?
Przede wszystkim jest to:
- Obowiązek gromadzenie i udostępniania danych w ustandaryzowanej, cyfrowej formie.
- Konieczność dostosowania umów z dostawcami – by zagwarantować dostęp informacji niezbędnych do stworzenia paszportu.
- Wdrożenie systemów IT do tworzenia i zarządzania cyfrowymi paszportami.
- Zadbanie o bezpieczeństwo i zgodność z RODO, część danych może mieć charakter wrażliwy (np. identyfikatory producentów).
- Gotowość na kontrole i audyty – organy nadzoru będą miały dostęp do paszportów i możliwość weryfikacji zawartych danych.
Jakie są ryzyka i sankcje?
Brak wprowadzenia lub nienależyte wywiązanie się z obowiązku będzie traktowane jako naruszenie prawa unijnego.
Możliwe sankcje to:
- zakaz wprowadzania produktu na rynek UE,
- kary administracyjne,
- obowiązek wycofania produktu,
- odpowiedzialność cywilna lub kontraktowa w relacjach B2B.
Co możesz zrobić już teraz by się przygotować?
- Zidentyfikować swoje obowiązki – czy jesteś branżą objętą pierwszą falą wdrażania?
- Przeprowadzić audyt danych produktowych i dokumentacji.
- Zaktualizować umowy z dostawcami i partnerami – wprowadzić klauzule w zakresie wymiany danych, odpowiedzialności, aktualizacji.
- Wdrożyć wewnętrzne procedury dotyczące tworzenia i zarządzania paszportami.
- Śledzić sytuację na rynku oraz bieżącą sytuację prawną, które będą określać wymogi wynikacjące z Rozporządzenia i jego aktów delegowanych.
O klauzulach ESG oraz zabepzieczaniu się w kontraktach z partnerem biznesowym pisaliśmy w naszym ostatnim artykule: https://legalden.pl/klauzule-esg-w-umowach/
Jeśli potrzebujesz zidentyfikować swoje obowiązki wynikające z Rozporządzenia, zabezpieczyć swoją firmę w umowie z partnerami biznesowymi lub wdrożyć wewnętrzne procedury, napisz do mnie: wiktoia.soszka@legalden.pl.
Pomożemy Ci odnaleźć w nowych regulacjach i obowiązkach z nich wynikających dla twojej firmy.
