Dyrektywa Women on Boards (UE 2022/2381) to nowość w polskim prawie, która wzbudza wiele pytań wśród organizacji pozarządowych. Dobra wiadomość: fundacje, stowarzyszenia i spółdzielnie socjalne nie muszą dostosowywać się do tej dyrektywy. Ale to nie oznacza, że mogą o niej całkowicie zapomnieć. Coraz więcej grantodawców pyta NGO o równowagę płci w zarządach jako element dobrego zarządzania i odpowiedzialności społecznej.
Czy dyrektywa Women on Boards dotyczy NGO?
Odpowiedź jest jasna: nie dotyczy.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2381 obejmuje wyłącznie duże spółki kapitałowe notowane na giełdach krajów Unii Europejskiej. Dokładne kryteria to:
- Zatrudnienie co najmniej 250 pracowników, LUB
- Roczny przychód netto powyżej 50 mln euro, LUB
- Suma bilansowa powyżej 25 mln euro
Zwolnienie dla NGO: Organizacje pozarządowe działające na podstawie Prawa o stowarzyszeniach lub Ustawy o fundacjach nie podlegają dyrektywie Women on Boards. Przepisy te dotyczą wyłącznie spółek handlowych i kapitałowych notowanych na giełdzie.
To oznacza, że NGO nie musi zmieniać statutu, wprowadzać 33-procentowych kwot reprezentacji kobiet w zarządach ani raportować o równowadze płci.
Ale czemu grantodawcy o tym pytają?
Choć dyrektywa NGO nie dotyczy, obserwujemy trend, że coraz więcej funduszy grantowych zwraca uwagę na równowagę płci w zarządach organizacji, które finansują. To wynika z szerszych wymogów ESG (zrównoważonego rozwoju), które stanowią dla wielu funduszy standard.
Wiele nowoczesnych funduszy, zwłaszcza europejskich i międzynarodowych, traktuje równowagę płci w zarządach jako wskaźnik jakości zarządzania organizacją. Nie wynika to z dyrektywy Women on Boards, ale raczej z wewnętrznych standardów grantodawców, którzy chcą wspierać organizacje prowadzone profesjonalnie i odpowiedzialnie.
Pytania, które mogą się pojawić w ankietach grantowych:
- Jaki jest procent kobiet w zarządzie/radzie dyrektorów waszej organizacji?
- Czy macie politykę promowania równości szans?
- Jak zapewniacie różnorodność w podejmowaniu decyzji?
To nie są obowiązkowe wymogi, ale stanowią element oceny aplikacji.
Równowaga płci i bezpieczeństwo pracowników w NGO
Ciekawy zbieg okoliczności: w tym samym czasie, gdy dyrektywa Women on Boards zmienia strukturę dużych spółek, nowe przepisy antymobbingowe (od 5 listopada 2026) zmuszają wszystkie organizacje do stworzenia bezpiecznego środowiska pracy.
Te dwie zmiany razem tworzą sygnał, który grantodawcy czytają bardzo jasno: organizacje powinny być odpowiadalne wobec swoich pracowników.
Równowaga płci w zarządach oraz bezpieczeństwo pracowników przed mobingiem to różne rzeczy, ale razem stanowią obraz organizacji, która:
- Myśli o różnorodności i inkluzji
- Dbą o pracowników
- Profesjonalnie zarządza zasobami ludzkimi
- Podejmuje decyzje transparentnie
To właśnie to, czego szukają nowoczesne fundusze.
Co powinno zrobić NGO?
NGO nie musi działać ze strachu przed dyrektywą Women on Boards, ale warto zrobić kilka rzeczy, aby być atrakcyjne dla grantodawców i jednocześnie stać się lepszą organizacją.
Pierwszym krokiem jest przeanalizowanie obecnej struktury. Ile kobiet siedzi w zarządzie lub radzie dyrektorów? Jaki to procent? To podstawowa informacja, którą powinna mieć każda organizacja.
Drugim krokiem jest rozważenie celów dot. równowagi płci. Nie chodzi o przymusowe kwoty, ale o świadome dążenie do tego, aby decyzje w organizacji były podejmowane przez osoby o różnym doświadczeniu i perspektywie. Jeśli zarząd to wyłącznie mężczyźni (lub wyłącznie kobiety), warto się zastanowić, czy to najlepsza praktyka.
Trzecim krokiem jest dokumentowanie działań. Jeśli NGO dąży do większej reprezentacji kobiet w zarządzie, warto mieć to zapisane: w statucie, w strategii HR, w planie rozwoju organizacji. To pokazuje fundusze, że organizacja działa w zamierzonym kierunku.
Czwartym krokiem jest tworzenie potoku talentów. Zanim będziesz szukać kobiety na stanowisko w zarządzie, powinna mieć możliwość rozwoju na niższych poziomach. Inwestycja w pracowników – szczególnie w kobiety – to inwestycja w przyszłość organizacji.
Praktyczne porady
- Nie czekaj na obowiązek: Chociaż dyrektywa cię nie dotyczy, rozważ wdrożenie dobrych praktyk już teraz. Będziesz przygotowany, kiedy grantodawca o to zapyta.
- Połącz z bezpieczeństwem pracowników: Równowaga płci i procedury antymobbingowe to dwa elementy tej samej strategii: budowania bezpiecznej, różnorodnej, nowoczesnej organizacji.
- Pytaj swoje fundusze: Jeśli aplikujesz o dotacje, zapytaj grantodawcę, czy ma wymogi dotyczące równowagi płci w zarządach.
- Buduj reputację: Organizacja, która myśli o różnorodności i bezpieczeństwie pracowników, przyciąga lepszych ludzi i buduje zaufanie beneficjentów.
Women on Boards to prawo dla dużych spółek, ale jego wartości – różnorodność, przejrzystość, odpowiedzialność – są uniwersalne. NGO, które potraktują te wartości poważnie, będą silniejsze, bardziej wiarygodne i atrakcyjne dla funduszy.
Nie musisz przestrzegać dyrektywy. Ale warto myśleć o tym, co stoi za dyrektywą: o budowaniu lepszych organizacji, w których różne głosy są słyszane, a każdy pracownik jest bezpieczny.
To inwestycja w przyszłość twojej organizacji.
