EUDR to unijne rozporządzenie, które ma ograniczyć wylesianie związane z produkcją i handlem. Unia chce, żeby towary sprzedawane na jej rynku nie powstawały kosztem lasów tropikalnych i innych obszarów cennych przyrodniczo. Dlatego od przedsiębiorstw wymaga dokładnego zbadania, skąd pochodzą surowce i produkty.
Regulacja obejmuje siedem kluczowych surowców: kakao, kawę, soję, olej palmowy, kauczuk, drewno i bydło, a także szeroką listę produktów z nich wytwarzanych (załącznik I do rozporządzenia). Zasięg jest więc szeroki. W praktyce EUDR dotknie zarówno importerów surowców, jak i producentów mebli, artykułów spożywczych, wyrobów skórzanych, papieru czy produktów gumowych.
Główne obowiązki wynikające z EUDR
- Pełna identyfikowalność surowców
Firma musi znać dokładne miejsce, z którego pochodzą surowce — nie “region”, ale konkretne współrzędne geograficzne działki, na której je wyprodukowano. To podstawa oceny, czy dany towar nie powstał na terenie, gdzie dochodziło do wylesiania po 31 grudnia 2020 roku.
- Ocena ryzyka
Po zebraniu danych firma ma obowiązek ocenić ryzyko związane z pochodzeniem towaru. Pod uwagę bierze się m.in. wiarygodność dostawcy, sytuację w kraju lub regionie pochodzenia, a także wyniki kontroli satelitarnych czy audytów.
- Działania ograniczające ryzyko
Jeśli ocena ryzyka wykaże niepewność, firma musi podjąć działania zaradcze. W praktyce może to oznaczać dodatkowe audyty, żądanie uzupełnienia danych od dostawcy, zmianę dostawcy lub rezygnację z zakupu.
- Złożenie oświadczenia due diligence
Przed wprowadzeniem produktu na rynek lub eksportem przedsiębiorstwo składa elektroniczne oświadczenie, że dochowało należytej staranności. Bez tego towar nie może trafić do obrotu.
- Przechowywanie dokumentacji
Dokumentacja musi być dostępna dla organów przez co najmniej pięć lat. Przy kontroli firma powinna być w stanie szybko wykazać zgodność całego łańcucha dostaw.
- Stałe monitorowanie łańcucha dostaw
EUDR nie jest jednorazowym obowiązkiem. Firmy muszą na bieżąco aktualizować dane i reagować na zmiany u dostawców.
Kogo obowiązuje EUDR?
Regulacja obejmuje zarówno duże przedsiębiorstwa, jak i MŚP, choć dla najmniejszych przewidziano łagodniejsze zasady i późniejsze terminy. Nie ma znaczenia, czy firma działa bezpośrednio w rolnictwie. Liczy się to, czy wprowadza na rynek UE towary wymienione w EUDR lub handluje nimi dalej.
W praktyce obowiązki spadną na:
- importerów i eksporterów,
- producentów żywności,
- branżę drzewną i meblarską,
- firmy papiernicze,
- producentów wyrobów gumowych,
- handel detaliczny, jeśli sprowadza własne marki.
Grudniowe zmiany w rozporządzeniu
Trilog (nieformalne negocjacje legislacyjne między Parlamentem Europejskim, Radą UE i Komisją) z grudnia 2025 roku nie zmienił istoty regulacji. Wszystkie obowiązki opisane wyżej pozostają obowiązujące. Zmiany mają jednak duże znaczenie z perspektywy organizacji pracy firm.
Najważniejsze ustalenia:
1. Przesunięcie terminów stosowania regulacji
- duże przedsiębiorstwa – do 30 grudnia 2026,
- mikro i małe firmy – do 30 czerwca 2027.
To daje firmom więcej czasu na zbudowanie systemów śledzenia pochodzenia i przygotowanie procedur.
2. Uproszczenia proceduralne
Operator, który jako pierwszy wprowadza towar na rynek UE, ma odpowiadać za pełne due diligence. Kolejni uczestnicy łańcucha będą powoływać się na numer referencyjny jego oświadczenia, zamiast składać własne pełne deklaracje. Dla wielu przedsiębiorstw to realne zmniejszenie obciążenia administracyjnego.
3. Zapowiedź przeglądu regulacji w 2026 roku
Komisja Europejska ma ocenić działanie EUDR i przedstawić propozycje usprawnień. Możliwe są więc dodatkowe korekty, choć kierunek regulacji jest już przesądzony.
Co powinna zrobić firma teraz?
Nawet z przesuniętym terminem przygotowania nie warto odkładać. EUDR wymaga solidnej pracy nad łańcuchem dostaw, a to nie dzieje się z dnia na dzień. Najważniejsze kroki:
- sprawdzić, czy firma jest objęta regulacją i które produkty jej dotyczą,
- zebrać dane o dostawcach i ich lokalizacjach,
- ocenić, gdzie brakuje informacji i jak je pozyskać,
- przygotować procedury due diligence,
- przejrzeć umowy z dostawcami i wprowadzić klauzule związane z EUDR,
- zaplanować system raportowania i przechowywania dokumentów.
Podsumowanie
EUDR stawia przed firmami wymagania, które zmieniają sposób pracy z dostawcami.
Od 2026 roku unijny rynek stanie się miejscem, gdzie brak przejrzystości pochodzenia surowców będzie blokował sprzedaż. Grudniowy trilog dał przedsiębiorstwom więcej czasu i uprościł część procedur, ale finałowy cel pozostał ten sam: towary obecne w UE mają być wolne od wylesiania.
Jeśli chcesz się dowiedzieć czy twoją firmę obowiązuje Rozporządzenie EUDR, odezwij się: wiktoria.soszka@legalden.pl
